SPIEKR | BLOG | OKTOBER 2026

Even bijSPIEKRen over een goede start voor ieder kind

Bij Spiekr zijn we nieuwsgierig. We kijken graag hoe anderen werken, welke ideeën zij hebben en wat we daarvan kunnen leren. Een beetje spieken dus. Met zo’n naam schept dat ook verplichtingen. Ons werk vraagt bovendien dat we onze kennis blijven bijhouden. Er verandert veel in opvang en onderwijs, en we willen weten wat die ontwikkelingen betekenen voor de praktijk. Wat we onderweg aan nieuwe kennis en inzichten opdoen, delen we graag met jou. Zodat jij met ons kunt bijspiekeren.

Zo kwamen we het GIRFEC-model tegen: Getting it right for every child. Een Schotse benadering die breed kijkt naar het welzijn en de ontwikkeling van kinderen. In het midden van de afbeelding staat: ‘Geef elk kind een goede start.’ Daaromheen staan acht gebieden, van veilig en gezond opgroeien tot je kunnen ontplooien en erbij horen. Kinderen en ouders praten mee over wat zij nodig hebben.

Dat maakte ons nieuwsgierig. Wat kunnen we hiervan leren voor de samenwerking tussen opvang en onderwijs? En wat zien we als we die cirkel naast de Nederlandse ontwikkelingen leggen? Er verandert namelijk het nodige: de indicator onderwijsachterstanden is vernieuwd, School & Omgeving is uitgebreid en met het wetsvoorstel Gelijke Leer- en Ontwikkelvoorwaarden (GLO) zijn verdere veranderingen in voorbereiding.

We nemen je graag mee in wat we hebben opgehaald. In de informatie, de inzichten en de vragen die ze bij ons oproepen. En vooral in de vertaling naar de praktijk. Want wat betekenen deze ontwikkelingen voor jou als bestuurder in opvang of onderwijs, manager in de kinderopvang of IKC-directeur? Waar kun je met je team en samenwerkingspartners al mee aan de slag?

Spiek gerust met ons mee!

Het GIRFEC model

Nederlandstalige weergave. Achtergrond bij het model: Schotse overheid over GIRFEC.

Een kind neemt overal zichzelf mee naar toe

Veilig zijn, gezond opgroeien, gekoesterd worden, actief zijn, je kunnen ontplooien, gerespecteerd worden, verantwoordelijkheid leren dragen en erbij horen. In het GIRFEC-model horen die gebieden bij elkaar.

Als je naar die cirkel kijkt, zie je hoeveel opvang en onderwijs samen kunnen betekenen. Een kind ontdekt bij de peuteropvang, leert op school, speelt op de BSO en neemt overal zichzelf mee naartoe. Inclusief alles wat thuis fijn is, lastig is of even niet lukt.

Het kind beleeft één dag. Wij hebben daar verschillende organisaties, financieringsstromen en overlegstructuren omheen gebouwd. Dat vraagt dus wat afstemming. Op zijn zachtst gezegd.

Binnen een (I)KC proberen we die verbinding te organiseren. Door samen te kijken naar wat kinderen nodig hebben en hoe onze aanpak en ons aanbod daarop aansluiten. De landelijke ontwikkelingen maken dat gesprek opnieuw actueel.

Wat verandert er?

De indicator onderwijsachterstanden is vernieuwd. Vanaf 2027 berekent het CBS met tien achtergrondkenmerken hoe het onderwijsachterstandenbudget over scholen wordt verdeeld. Ook het vermogen van het huishouden en de gezinssituatie tellen mee. Bekijk dus met je bestuur wat dit voor jouw school betekent. Vergelijk de oude en nieuwe scores niet zomaar: de meetlat is veranderd, de kinderen niet ineens ook.

Meer informatie: Financiering onderwijsachterstanden bij de Rijksoverheid.

School & Omgeving biedt meer mogelijkheden. Voor 2027 en 2028 is jaarlijks €120 miljoen extra beschikbaar. Ook scholen die nog geen subsidie kregen, konden een aanvraag doen. Die ronde sloot op 15 september 2026. Voor deelnemende scholen en hun partners is de vraag: welk aanbod voegen we toe en hoe sluit dat aan op wat kinderen op school, in de opvang en daarbuiten al ervaren?

Meer informatie: Uitbreiding School & Omgeving bij het Ministerie van OCW.

Het wetsvoorstel GLO biedt kansen om de schooldag te verrijken. Het plan is om de budgetten voor School & Omgeving, schoolmaaltijden en de brugfunctionaris vanaf 1 januari 2029 samen te brengen in aanvullende bekostiging. Daarmee ontstaan mogelijkheden voor een rijker aanbod rond de lessen: ruimte om te ontdekken, te bewegen, talenten te ontwikkelen en mee te doen. Het is nog een wetsvoorstel, maar het nodigt opvang, onderwijs en andere partners nu al uit om samen na te denken. Wat willen we kinderen bieden? Hoe benutten we elkaars kennis en mogelijkheden? En hoe maken we er een samenhangend aanbod van dat past bij de kinderen?

Meer informatie: Wetsvoorstel Gelijke Leer en Ontwikkelvoorwaarden bij het Ministerie van OCW.

GLO gaat ook over samen kijken, doen en bijstellen. Het voorstel beschrijft hoe gemeenten, opvang en onderwijs samen in beeld brengen wat nodig is, afspraken maken en volgen of hun aanpak werkt. Dus ook na het overleg gaat het werk verder. Voor vroegschoolse educatie wordt een concreet streefdoel voorgesteld voor het ontwikkelingsniveau aan het einde van groep 2. Wat willen we samen bereiken en wat vraagt dat van ons aanbod en handelen, vanaf de peuteropvang tot en met de kleutergroepen?

Meer informatie: Het voorstel en de toelichting bij de internetconsultatie.

Wat betekenen deze ontwikkelingen voor de praktijk?

Meer middelen bieden ruimte om kinderen meer te laten ontdekken en ervaren. Die ruimte wil je goed benutten. Tegelijk vragen deze ontwikkelingen om samen te kijken naar de kinderen, de omstandigheden waarin zij opgroeien en de keuzes die we maken. Het GIRFEC-model helpt om daarbij het brede beeld vast te houden.

Wie hebben we in beeld?

De vernieuwde indicator onderwijsachterstanden kijkt naar verschillende omstandigheden waarin kinderen opgroeien. Voor besturen is het belangrijk om te weten wat de nieuwe verdeling van middelen betekent. Voor de samenwerking op locaties ontstaat daarnaast een inhoudelijke vraag: wat weten wij samen over onze kinderen en gezinnen?

Professionals uit opvang en onderwijs zien kinderen op verschillende momenten en in verschillende situaties. Ouders kennen hun kind weer op een andere manier. Door die ervaringen bij elkaar te brengen, krijg je beter zicht op wat kinderen nodig hebben en welke kansen je kunt bieden. De indicator helpt bij de verdeling van geld. Het gesprek met kinderen, ouders en professionals helpt bij de keuzes in de praktijk.

Wat willen we kinderen bieden?

Bij een rijke omgeving en een rijk aanbod begin je met de vraag: wat heeft deze groep kinderen nodig? Waar hebben ze oefenruimte voor nodig? Waar willen we ze kennis mee laten maken? Wat mogen ze beleven, welke ervaringen gunnen we ze? En wat kunnen ze nog leren en ontwikkelen?

Vanuit die vragen maak je samen keuzes voor het aanbod, tijdens schooltijd en erna. In de voorschoolse periode leg je daarvoor al een basis. Kinderen doen ervaringen op en ontwikkelen vaardigheden die ze steeds verder kunnen verstevigen. Nieuwe ervaringen bouwen daarop voort. Zo geef je samen inhoud aan een doorgaande lijn van 0 tot 13 jaar.

Een rijke omgeving is daarbij net zo belangrijk als een rijk aanbod. Hoe nodigt de ruimte kinderen uit om te ontdekken? Welke materialen maken nieuwsgierig? Hoe komen kinderen tot spel? En welke begeleiding vraagt dat van het team? Soms helpt het om mee te spelen, iets voor te doen of een vraag te stellen. Soms vraagt het juist om even afwachten en kijken wat er ontstaat.

Op plekken waar School & Omgeving al vorm krijgt, zien we hierover nieuwe vragen ontstaan. Hoe maken we het aanbod passend voor de jongste kinderen? Hoe zorgen externe workshopbegeleiders voor veiligheid in de groep en een pedagogische aanpak die aansluit bij de visie van het KC of IKC? Hoe stemmen zij af met de vaste professionals? En blijft er voldoende ruimte om vrij te spelen en even niets te hoeven?

Het GIRFEC-model helpt om die vragen in samenhang te bekijken. Je kunnen ontplooien hangt samen met je veilig voelen, gehoord worden en erbij horen. Dat vraagt aandacht bij het samenstellen én begeleiden van het aanbod.

Hoe organiseren we dat samen?

Het GLO-voorstel brengt ook de samenwerking rond onderwijsachterstanden nadrukkelijk in beeld. Samen onderzoeken wat nodig is, doelen afspreken, uitvoeren en volgen of de aanpak werkt. Dat raakt aan vragen die veel besturen, gemeenten en locaties al bezighouden.

Wat willen we samen bereiken? Welke bijdrage leveren opvang, onderwijs en gemeente? Wie zorgt dat afspraken verder komen dan het verslag? En hoe brengen we ervaringen van de locaties terug naar het bestuurlijke overleg?

Bestuurders in opvang en onderwijs maken daar met gemeenten afspraken over en organiseren de voorwaarden. Managers in de kinderopvang, schoolleiders en IKC-directeuren verbinden die afspraken aan de dagelijkse praktijk. Daarvoor hebben zij ruimte, kennis en een duidelijke opdracht nodig. Professionals moeten elkaar kunnen ontmoeten, hun aanpak afstemmen en samen bekijken wat werkt.

Ook de voorgestelde verduidelijking van de doelen voor vroegschoolse educatie vraagt om dat gesprek. Wat willen we dat kinderen aan het einde van groep 2 hebben kunnen ontwikkelen? Wat vraagt dat van het aanbod en de begeleiding in de peuter- en kleuterperiode? En hoe bouwen we voort op wat kinderen al kennen en kunnen?

Samen bijspiekeren en verder denken

Wanneer we bij Spiekr IKC-studiedagen begeleiden, teams op locaties coachen of IKC-processen begeleiden, stellen we vaak deze verdiepende vragen. Ze zetten aan tot nadenken, tot overleg en afstemming. Professionals uit opvang en onderwijs brengen ieder hun kennis mee. Juist in dat gesprek worden gezamenlijke ambities concreter.

Voor deelnemers en oud-deelnemers van onze leergang IKC-directeur en de besturen en locaties die we begeleiden, bieden deze ontwikkelingen een aanleiding om de eigen plannen nog eens te bekijken. Wat sluit al aan? Wat vraagt aandacht? En welke vragen willen we met onze partners bespreken?

Leg de GIRFEC-cirkel eens naast jullie ontwikkelagenda. Welke kanten van ontwikkeling hebben jullie goed in beeld? Waar liggen nog kansen? Kies vervolgens samen een concrete stap in het aanbod, de omgeving, de begeleiding of de samenwerking.